ประแจปอนด์คืออะไร? วิธีเลือก ใช้งาน และสอบเทียบให้ถูกต้อง

ประแจปอนด์เป็นเครื่องมือสำคัญสำหรับงานที่ต้องควบคุมความแน่นของสกรูและนอต เพราะการขัน “แน่นที่สุด” ไม่ได้หมายความว่า “ถูกต้องที่สุด” เสมอไป หากขันน้อยเกินไป ชิ้นส่วนอาจคลายตัว แต่ถ้าขันมากเกินไป เกลียว สกรู หรือชิ้นงานอาจเสียหายได้ บทความนี้จะพาไปรู้จักประแจปอนด์ตั้งแต่หลักการเลือก การใช้งาน ไปจนถึงการสอบเทียบและใบรับรอง

ประแจปอนด์คืออะไร

  ประแจปอนด์ หรือ Torque Wrench คือเครื่องมือสำหรับขันสกรูหรือนอตให้ได้ค่าแรงบิดตามที่กำหนด ค่าแรงบิดมักแสดงเป็น นิวตันเมตร (N·m) และอาจพบหน่วยอื่น เช่น ปอนด์-ฟุต (lbf·ft หรือ ft·lb) และ ปอนด์-นิ้ว (lbf·in หรือ in·lb)

  เมื่อขันถึงค่าที่ตั้งไว้ ประแจแต่ละชนิดจะแจ้งเตือนต่างกัน เช่น มีเสียง “คลิก” เข็มชี้แสดงค่า ไฟหรือเสียงเตือน หรือระบบดิจิทัลแสดงค่าบนหน้าจอ จึงช่วยลดความเสี่ยงจากการขันแน่นหรือหลวมเกินข้อกำหนด

  ประแจปอนด์นิยมใช้ในงานซ่อมรถยนต์และรถจักรยานยนต์ งานประกอบเครื่องจักร งานอุตสาหกรรม งานติดตั้งโครงสร้าง และงานประกอบชิ้นส่วนที่มีข้อกำหนดด้านความปลอดภัยหรือคุณภาพ

  ข้อควรรู้ : คำว่า “ประแจปอนด์” เป็นชื่อเรียกที่ใช้กันทั่วไป แม้เครื่องมือหลายรุ่นจะตั้งค่าเป็นหน่วย N·m ก็ตาม

 1. เลือกช่วงแรงบิดให้เหมาะกับงาน
ตรวจสอบค่าแรงบิดจากคู่มือรถยนต์ เครื่องจักร หรือผู้ผลิตชิ้นส่วนก่อน แล้วเลือกประแจที่ครอบคลุมค่าดังกล่าว โดยทั่วไปควรหลีกเลี่ยงการใช้งานติดขอบค่าต่ำสุดหรือสูงสุดของช่วงวัดเป็นประจำ หากต้องใช้หลายช่วงที่ห่างกันมาก อาจต้องมีประแจมากกว่าหนึ่งตัว ตัวอย่างเช่น งานชิ้นส่วนขนาดเล็กอาจใช้แรงบิดต่ำ ขณะที่นอตล้อหรือเครื่องจักรขนาดใหญ่ต้องใช้แรงบิดสูงกว่า อย่าเลือกจากขนาดหัวขับเพียงอย่างเดียว

2. เลือกขนาดหัวขับให้ตรงกับลูกบล็อก
ขนาดหัวขับที่พบบ่อย ได้แก่ 1/4 นิ้ว, 3/8 นิ้ว, 1/2 นิ้ว และ 3/4 นิ้ว ขนาดเล็กเหมาะกับงานแรงบิดต่ำ ส่วนขนาดใหญ่รองรับงานแรงบิดสูงขึ้น ต้องเลือกให้เข้ากับลูกบล็อกและข้อกำหนดแรงบิดของงาน

3. เลือกประเภทกลไก

  Click Type: ตั้งค่าแล้วมีเสียงหรือแรงสะดุดเมื่อถึงค่า ใช้งานง่ายและเป็นที่นิยม
  Beam Type: อ่านค่าจากเข็มหรือสเกล โครงสร้างไม่ซับซ้อน แต่ผู้ใช้ต้องมองสเกลขณะขัน
  Dial Type: แสดงค่าด้วยหน้าปัด เหมาะกับงานตรวจวัดหรือดูค่าแรงบิดที่เกิดขึ้น
  Digital Type: แสดงค่าบนหน้าจอ อาจมีไฟ เสียง การวัดมุม และการบันทึกข้อมูล ขึ้นอยู่กับรุ่น

4. ตรวจสอบความแม่นยำและมาตรฐาน
ดูค่าความแม่นยำที่ผู้ผลิตระบุ เงื่อนไขของค่านั้น และเอกสารประกอบ มาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับประแจปอนด์แบบมือคือ ISO 6789 โดย Part 1 กล่าวถึงการทดสอบความสอดคล้องและการทำเครื่องหมาย ส่วน Part 2 กล่าวถึงข้อกำหนดการสอบเทียบและการประเมินความไม่แน่นอนของการวัด

5. พิจารณาการใช้งานจริง
ควรดูความชัดเจนของสเกล ทิศทางการขัน ความถนัดมือ ความยาวด้าม น้ำหนัก ความแข็งแรงของกลไกล็อกค่า การเปลี่ยนหน่วย และความสะดวกในการเปลี่ยนแบตเตอรี่สำหรับรุ่นดิจิทัล

6. ตรวจสอบบริการหลังการขาย
เลือกสินค้าที่มีอะไหล่ ศูนย์ซ่อม และช่องทางสอบเทียบที่ชัดเจน โดยเฉพาะเครื่องมือที่ใช้ในงานผลิต งานควบคุมคุณภาพ หรืองานด้านความปลอดภัย

Digital Torque Wrench กับ Manual Torque Wrench ต่างกันอย่างไร

  หากต้องการความง่าย ความทนทาน และใช้งานเป็นครั้งคราว รุ่น Manual มักเพียงพอ แต่หากกระบวนการทำงานต้องบันทึกผล มีข้อกำหนดด้านการตรวจสอบย้อนกลับ หรือต้องวัดทั้งแรงบิดและมุม รุ่น Digital อาจเหมาะกว่า ทั้งนี้คำว่า Digital ไม่ได้แปลว่าแม่นยำกว่าทุกรุ่น ต้องเปรียบเทียบสเปกและผลสอบเทียบของแต่ละรุ่นเสมอ

ประแจปอนด์ใช้กับลูกบล็อกอย่างไร

1. ตรวจสอบค่าแรงบิดที่ผู้ผลิตชิ้นงานกำหนด รวมทั้งหน่วยและลำดับการขัน
2. เลือกลูกบล็อกให้พอดีกับหัวนอต และเลือกขนาดรูขับให้ตรงกับหัวขับของประแจ
3. ตรวจสอบลูกบล็อก หัวขับ และประแจว่าไม่มีรอยแตก สึกหรอ หรือความเสียหาย
4. เสียบลูกบล็อกเข้ากับหัวขับให้สุดและล็อกแน่น หากต้องใช้อะแดปเตอร์ ควรตรวจสอบพิกัดแรงบิดของอะแดปเตอร์ด้วย
5. ตั้งค่าแรงบิดและล็อกค่าตามคู่มือของประแจ
6. จับบริเวณด้ามที่ผู้ผลิตกำหนด วางแรงให้ราบรื่นและตั้งฉากกับแนวด้าม หลีกเลี่ยงการกระชาก
7. เมื่อประแจ Click ส่งสัญญาณ หรือรุ่น Digital แจ้งว่าถึงค่าแล้ว ให้หยุดออกแรงทันที
8. หากมีนอตหลายตัว เช่น หน้าแปลนหรือล้อ ให้ขันตามลำดับไขว้หรือลำดับที่ผู้ผลิตกำหนด และอาจแบ่งแรงบิดเป็นหลายขั้น

  ควรใช้ลูกบล็อกคุณภาพดีและมีพิกัดเหมาะกับงาน ลูกบล็อกสำหรับประแจลมหรือบล็อกกระแทกสามารถใช้ได้หากขนาดและพิกัดถูกต้อง แต่ ไม่ควรใช้ประแจปอนด์แทนด้ามขันเพื่อคลายนอตที่ติดแน่น และไม่ควรใช้ร่วมกับเครื่องมือกระแทก

  การต่อด้ามหรือใช้อุปกรณ์ต่อ ที่เปลี่ยนระยะแขนแรงอาจทำให้แรงบิดที่ชิ้นงานได้รับเปลี่ยนไป โดยเฉพาะอุปกรณ์ต่อที่วางตามแนวเดียวกับด้าม ควรคำนวณค่าชดเชยตามคู่มือผู้ผลิต หากไม่แน่ใจให้หลีกเลี่ยงหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

ประแจปอนด์จำเป็นต้องสอบเทียบไหม

  จำเป็นเมื่อความถูกต้องของแรงบิดมีผลต่อคุณภาพ ความปลอดภัย การรับประกัน หรือข้อกำหนดของระบบงาน สำหรับงานทั่วไป แม้ไม่มีกฎหมายหรือข้อกำหนดเฉพาะ ก็ควรตรวจสอบความแม่นยำเป็นระยะ เพราะสปริง กลไก เซนเซอร์ การตกกระแทก การใช้งานเกินพิกัด และสภาพการเก็บรักษาอาจทำให้ค่าคลาดเคลื่อนได้

ควรนำไปตรวจสอบหรือสอบเทียบเมื่อ

  ถึงรอบเวลาหรือจำนวนครั้งใช้งานที่ผู้ผลิตหรือระบบคุณภาพกำหนด
  เครื่องมือตกกระแทก ถูกใช้งานเกินช่วง หรือได้รับความเสียหาย
  ผลการขันผิดปกติ หรือสงสัยว่าค่าไม่แม่นยำ
  ผ่านการซ่อม เปลี่ยนชิ้นส่วน หรือปรับตั้ง
  ก่อนใช้กับงานสำคัญ หลังเก็บไว้นาน หรือเมื่อข้อกำหนดของลูกค้าระบุ

  ระยะสอบเทียบ ไม่ควรกำหนดแบบเดียวกันทุกกรณี ควรอิงคำแนะนำผู้ผลิต ความถี่ใช้งาน ความรุนแรงของสภาพแวดล้อม ประวัติผลสอบเทียบ และระดับความเสี่ยงของงาน

Torque Wrench Calibration คืออะไร

  Torque Wrench Calibration คือกระบวนการเปรียบเทียบค่าที่ประแจปอนด์แสดงหรือปล่อยแรงบิด กับเครื่องมือมาตรฐานอ้างอิงภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด เพื่อทราบความคลาดเคลื่อนและความไม่แน่นอนของการวัด

การสอบเทียบไม่เท่ากับการปรับตั้งเสมอไป

  Calibration หรือการสอบเทียบ: ตรวจวัดและบันทึกว่าค่าของเครื่องมือแตกต่างจากค่าอ้างอิงเท่าใด
  Adjustment หรือการปรับตั้ง: ปรับกลไกหรือระบบให้ค่ากลับมาอยู่ในเกณฑ์
  Verification หรือการทวนสอบ: ตรวจว่าผลเป็นไปตามเกณฑ์ยอมรับที่กำหนดหรือไม่

  หลังการสอบเทียบ ผู้ใช้งานควรอ่านผลจริงใน Certificate ไม่ควรดูเพียงสติกเกอร์ “ผ่าน” เพราะเกณฑ์ยอมรับอาจแตกต่างกันตามรุ่น มาตรฐาน และข้อกำหนดขององค์กร

"สำคัญ" โดยเฉพาะงานอุตสาหกรรม งานตรวจประเมิน งานที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัย หรือกระบวนการที่ต้องตรวจสอบย้อนหลัง Certificate ช่วยยืนยันสถานะของเครื่องมือ ณ วันที่สอบเทียบและแสดงความเชื่อมโยงกับมาตรฐานอ้างอิง

Certificate ที่มีประโยชน์ควรระบุอย่างน้อย

  ชื่อห้องปฏิบัติการหรือผู้ให้บริการ
  ยี่ห้อ รุ่น หมายเลขประจำเครื่อง หรือรหัสทรัพย์สินของประแจ
  วันที่สอบเทียบและเงื่อนไขการทดสอบ
  จุดแรงบิดและทิศทางที่ทดสอบ
  ค่าอ้างอิง ค่าที่อ่านได้ และค่าคลาดเคลื่อน
  ความไม่แน่นอนของการวัด หากเป็นรายงานการสอบเทียบที่เกี่ยวข้อง
  มาตรฐานหรือวิธีการที่ใช้
  ข้อมูลการสอบกลับได้ของมาตรฐานอ้างอิง
  ผู้อนุมัติผลและข้อมูลสถานะการรับรองของห้องปฏิบัติการตามความเหมาะสม

  ควรแยกความหมายระหว่าง Certificate of Conformance ซึ่งยืนยันว่าสินค้าสอดคล้องกับข้อกำหนดบางประการ กับ Calibration Certificate ซึ่งรายงานผลการสอบเทียบของเครื่องมือเฉพาะตัว นอกจากนี้ ใบจากโรงงานไม่จำเป็นต้องเท่ากับใบรับรองจากห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรอง ISO/IEC 17025 จึงต้องเลือกประเภทเอกสารให้ตรงกับข้อกำหนดของลูกค้าและระบบคุณภาพ

วิธีดูแลรักษาประแจปอนด์

  อ่านคู่มือของรุ่นที่ใช้ เพราะวิธีตั้งค่าและการเก็บรักษาอาจแตกต่างกัน
  ไม่ใช้เกินช่วงแรงบิด ไม่กระชาก และไม่ใช้แทนค้อนหรือด้ามคลายนอต
  เก็บในกล่องให้พ้นความชื้น ฝุ่น ความร้อน และแรงกระแทก
  สำหรับประแจ Click แบบปรับค่าได้ ให้ลดค่ากลับตามตำแหน่งเก็บที่ผู้ผลิตกำหนด แต่ไม่ควรหมุนต่ำกว่าค่าต่ำสุดของสเกล
  ถอดแบตเตอรี่เมื่อเก็บรุ่น Digital เป็นเวลานาน หากคู่มือแนะนำ
  ทำความสะอาดด้วยผ้าแห้งหรือวิธีที่ผู้ผลิตกำหนด และหลีกเลี่ยงการถอดซ่อมเอง
  จัดทำประวัติการใช้งาน การตกกระแทก การซ่อม และผลสอบเทียบ

  สรุป ประแจปอนด์ช่วยให้การขันนอตและสกรูได้ค่าแรงบิดตามข้อกำหนด ลดความเสียหายและเพิ่มความสม่ำเสมอของงาน การเลือกซื้อควรเริ่มจากช่วงแรงบิด ขนาดหัวขับ ประเภทเครื่องมือ ความแม่นยำ และบริการสอบเทียบ ไม่ว่าจะเลือก Digital หรือ Manual ก็ควรใช้งานตามคู่มือ เลือกลูกบล็อกให้เหมาะสม หยุดเมื่อถึงค่าที่กำหนด และสอบเทียบตามระดับความเสี่ยงของงาน

  สำหรับองค์กรที่ต้องควบคุมคุณภาพ Certificate ที่มีข้อมูลครบและตรวจสอบย้อนกลับได้มีความสำคัญไม่น้อยกว่าตัวเครื่องมือ เพราะช่วยยืนยันว่าค่าที่ใช้ขันชิ้นงานมีหลักฐานรองรับและพร้อมสำหรับการตรวจประเมิน

  ประแจปอนด์ใช้คลายน็อตได้ไหม
ไม่แนะนำให้ใช้คลายนอตที่ติดแน่น เพราะอาจทำให้กลไกเสียหายหรือความแม่นยำเปลี่ยน ควรใช้ด้ามขัน บาร์ขัน หรือเครื่องมือที่ออกแบบสำหรับการคลายก่อน

  เมื่อประแจดังคลิกแล้วควรขันซ้ำหรือไม่
ควรหยุดออกแรงทันทีเมื่อถึงสัญญาณ การขันซ้ำหลายครั้งอาจเพิ่มแรงบิดเกินค่าที่ต้องการ

  ใช้หน่วย N·m กับ ft·lb แทนกันได้ไหม
ใช้แทนกันโดยตรงไม่ได้ ต้องแปลงหน่วยให้ถูกต้อง และควรตรวจสอบว่ากำลังอ่านสเกลหรือหน้าจอในหน่วยใดก่อนเริ่มงาน

  Certificate ที่มากับเครื่องใช้ได้ตลอดอายุการใช้งานหรือไม่
ไม่ได้ Certificate แสดงผล ณ เวลาที่ตรวจหรือสอบเทียบ เครื่องมืออาจเปลี่ยนแปลงหลังการใช้งาน จึงต้องกำหนดรอบสอบเทียบตามความเสี่ยงและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง

หากกำลังมองหา สินค้ากลุ่ม TORQUE WRENCHES ประแจขันปอนด์ ประแจทอร์ค ประแจวัดแรงบิด ชุดประแจปอนด์ ไขควงทอร์ค ประแจขันปอนด์แบบเกจ - หน้าปัดเข็ม ประแจขันปอนด์ดิจิตอล ชุดประแจขันปอนด์ ประแจทดปอนด์ ลูกบล็อกทุกขนาด แบรนด์ยอดนิยม NOVATORK, KENNEDY, TRITORQ, KEIBA, KINGTONY, KOCHE และแบรนด์อื่นๆ ต้องการ SQ.DR. และ Range ขนาดไหน สามารถสอบถามรายละเอียดสินค้าและรุ่นที่มีจำหน่ายได้ที่นี่ ตัวแทนจำหน่าย

  เลือกชมสินค้าประแจปอนด์ TORQUE WRENCH ทุกชนิดของเราได้ที่นี่

หาสินค้าไม่เจอ ไม่แน่ใจรุ่นสินค้า ต้องการสอบถามเพิ่มเติม ติดต่อเราได้เลย!

TPQTOOLS บริษัท ไทยพัฒนสิน ควอลิตี้ ทูลส์ จำกัด
ศูนย์รวมเครื่องมือช่างและอุปกรณ์สำหรับงาน Professional และอุตสาหกรรม ผู้เชี่ยวชาญด้านเครื่องมือช่าง เครื่องมือวัด และเครื่องมืออุตสาหกรรม พร้อมให้คำปรึกษาในการเลือกประแจปอนด์ให้เหมาะกับงานของคุณอย่างมืออาชีพ
  โทร. 02-432-6834-7, 02-489-8958-9
  WEBSITE: www.tpqtools.co.th
  WEBSITE: www.torquetoolthailand.com
  LINE OFFICIAL: @tpqtool