แม่แรงมีกี่ประเภท? รู้จักแม่แรงแต่ละชนิด ใช้ทำอะไร และแบบไหนเหมาะกับงานของคุณ

แม่แรง (Jack) คืออุปกรณ์ที่ออกแบบมาเพื่อช่วย ยกวัตถุที่มีน้ำหนักมาก จากระดับหนึ่งไปสู่อีกระดับหนึ่งในช่วงระยะที่กำหนด  เราพบการใช้แม่แรงได้ตั้งแต่งานทั่วไป-งานระดับอุตสาหกรรม เช่น

แม่แรงสามารถแบ่งได้หลายวิธี ทั้งตาม กลไกการทำงาน รูปทรง และวัตถุประสงค์ สำหรับผู้ใช้งานทั่วไปและโรงงานอุตสาหกรรม สามารถแบ่งกลุ่มที่พบบ่อยออกเป็นประมาณ 8 ประเภทหลัก

1. แม่แรงตะเข้

Hydraulic Floor Jack – แม่แรงตะเข้ไฮดรอลิค
หนึ่งในแม่แรงที่คนไทยรู้จักมากที่สุดคือ แม่แรงตะเข้   /  Hydraulic Floor Jack / Garage Jack / Trolley Jack
ลักษณะเด่นคือ ตัวแม่แรงมีโครงสร้างค่อนข้างต่ำ มีล้อสำหรับเคลื่อนที่ และมีด้ามยาวสำหรับควบคุมการยก

แม่แรงตะเข้ใช้ทำอะไร? นิยมใช้สำหรับ

  ยกรถยนต์
  รถ SUV ตามพิกัดของรุ่น
  อู่ซ่อมรถ
  งานเปลี่ยนยาง
  งานช่วงล่าง
  ศูนย์บริการ
  Maintenance บางประเภท

จุดเด่น

  เคลื่อนย้ายสะดวก
  สอดเข้าใต้รถได้ง่ายในรุ่นที่มีความสูงต่ำเหมาะสม
  ยกได้รวดเร็ว
  เหมาะกับงาน Garage และ Workshop
  มีหลาย Load Capacity

2. แม่แรงกระปุก

Hydraulic Bottle Jack – แม่แรงกระปุกไฮดรอลิค
แม่แรงกระปุก (Bottle Jack) มีรูปทรงตั้งตรงคล้ายขวดหรือกระปุก จึงเป็นที่มาของชื่อเรียก ใช้ระบบ Hydraulic เพื่อสร้างแรงยก

แม่แรงกระปุกเหมาะกับงานแบบไหน?

  รถบรรทุกตามพิกัด
  เครื่องจักรกล
  โรงงาน
  งานก่อสร้างบางประเภท
  Maintenance
  งานยกวัตถุหนัก

จุดเด่น

  ขนาดค่อนข้างกะทัดรัด
  มีพิกัดยกให้เลือกหลากหลาย
  เหมาะกับวัตถุที่มีจุดยกสูงจากพื้นเพียงพอ
  โครงสร้างแนวตั้งเหมาะกับงานยกหลายประเภท

แม่แรงกระปุกกับแม่แรงตะเข้ต่างกันอย่างไร?

3. แม่แรงยกเครื่องจักร

Hydraulic Toe Jack / Machinery Jack
แม่แรงยกเครื่องจักรแบบง่าม/ปลายเท้า Toe Jack ถูกออกแบบสำหรับงานยกเครื่องจักรและวัตถุหนักที่มีช่องว่างใต้เครื่องค่อนข้างน้อย จุดเด่นคือมีส่วนรับน้ำหนักด้านล่างหรือ Toe ซึ่งสามารถสอดเข้าใต้เครื่องจักรได้  เหมาะกับ

  เครื่องจักรโรงงาน
  CNC Machine
  Industrial Maintenance
  งานติดตั้งเครื่องจักร
  งาน Machinery Moving
  งานย้ายอุปกรณ์หนัก

ทำไมต้องใช้ Toe Jack?
เพราะเครื่องจักรหลายชนิดมีระยะจากพื้นต่ำมาก Bottle Jack อาจไม่สามารถสอดเข้าไปใต้เครื่องได้  Toe Jack จึงถูกออกแบบมาเพื่อแก้ปัญหานี้โดยเฉพาะ


4. แม่แรงไฮดรอลิค

Hydraulic Jack
คำว่า Hydraulic Jack แม่แรงไฮดรอลิค จริง ๆ เป็นคำกว้าง  เพราะแม่แรงหลายชนิดใช้ระบบ Hydraulic หลักการคือใช้แรงดันของน้ำมัน Hydraulic เพื่อสร้างแรงยก เช่น

  Floor Jack
  Bottle Jack
  Toe Jack
  Hydraulic Cylinder Jack
  Machinery Jack

ข้อดีของระบบไฮดรอลิค

  สร้างแรงยกสูง
  ผู้ใช้งานออกแรงน้อยลง
  เหมาะกับงานหนัก
  มีพิกัดให้เลือกหลากหลาย
  ใช้ใน Automotive และ Industrial ได้

5. แม่แรงลม

Air Hydraulic Jack / Pneumatic Jack
แม่แรงบางประเภทใช้แรงดันลมหรือใช้ระบบ Air-Hydraulic  พบได้ในงาน Professional เช่น

  งานรถบรรทุก
  รถโดยสาร
  Garage
  Workshop
  Industrial Maintenance

ข้อได้เปรียบคือ ช่วยลดแรงที่ผู้ปฏิบัติงานต้องใช้ในการปั๊มด้วยมือในงานที่เหมาะสม  แต่ต้องมีระบบลมที่มี Specification ตรงตามข้อกำหนดของแม่แรง

6. แม่แรงกรรไกร

แม่แรงกรรไกร (Scissor Jack)
ใช้กลไกสกรูเพื่อยกโครงสร้างขึ้นคล้ายกรรไกร พบได้บ่อยในชุดอุปกรณ์ประจำรถยนต์ เหมาะกับ

  งานฉุกเฉิน  - เปลี่ยนยาง
  รถยนต์ตามพิกัดที่ผู้ผลิตกำหนด

ข้อดีของแม่แรงกรรไกร

  กะทัดรัด
  ไม่ต้องใช้น้ำมัน Hydraulic
  จัดเก็บในรถง่าย

แต่โดยทั่วไปไม่ได้ออกแบบมาเพื่อทดแทน Professional Floor Jack สำหรับงานอู่ซ่อมรถต่อเนื่อง


7. แม่แรงสกรู

Screw Jack / Mechanical Jack 
ใช้กลไกเกลียวหรือ Screw เพื่อสร้างแรงยก  ข้อได้เปรียบของ Mechanical Jack คือไม่ต้องอาศัยระบบ Hydraulic  มีการนำไปใช้ในงานหลายประเภทตามการออกแบบของแต่ละรุ่น เช่น

  งานเครื่องจักร
  งานติดตั้ง
  งานปรับระดับ
  งาน Maintenance
  งานโครงสร้างบางประเภท

8. แม่แรงไฮดรอลิคแบบกระบอก

Hydraulic Cylinder / Hydraulic Ram 
สำหรับงาน Industrial ที่ต้องการแรงยกหรือแรงดันสูง อาจพบการใช้  Hydraulic Cylinder / Hydraulic Ram  ร่วมกับ Hydraulic Hand Pump หรือ Hydraulic Pump  ระบบประเภทนี้เหมาะกับงานเฉพาะทาง เช่น

  Industrial Maintenance
  Machine Installation
  Construction
  Heavy Maintenance
  Alignment
  งานประกอบและถอดชิ้นส่วน

ต้องเลือก Cylinder, Pump, Hose และอุปกรณ์ทั้งหมดให้มี Working Pressure และ Compatibility ตรงกัน 

Machinery Skate / Machine Moving Skate 
เต่าลากเครื่องจักรไม่ใช่แม่แรงโดยตรง หน้าที่ของทั้งสองอย่างต่างกัน แม่แรงใช้สำหรับ “ยก”  เต่าลากเครื่องจักร ใช้สำหรับ “เคลื่อนย้าย” แต่ในงานย้ายเครื่องจักร ทั้งสองอย่างมักถูกใช้งานร่วมกัน

เต่าลากเครื่องจักรใช้ทำอะไร?

Machinery Skate / Machine Skate / Machine Moving Skate เป็นอุปกรณ์สำหรับรองรับเครื่องจักรหรือวัตถุหนักเพื่อช่วยในการเคลื่อนย้ายบนพื้นตามข้อกำหนดของอุปกรณ์  เหมาะกับ

  ย้ายเครื่องจักรในโรงงาน
  ย้าย CNC
  ย้ายอุปกรณ์หนัก
  Machinery Installation
  Maintenance
  Factory Relocation

วิธีใช้แม่แรงร่วมกับเต่าลากเครื่องจักร

ตัวอย่างแนวคิดในการย้ายเครื่องจักรคือ

  ขั้นที่ 1 — ยก ใช้ Toe Jack / Machinery Jack ที่เหมาะสมยกเครื่องจักรตามจุดยกที่กำหนด 
  ขั้นที่ 2 — รองรับ ติดตั้ง Machinery Skate / เต่าลากเครื่องจักร ตามแผนการรับน้ำหนัก
  ขั้นที่ 3 — ลดเครื่องลง ลดเครื่องจักรให้วางบน Skate อย่างมั่นคงตามวิธีการที่ผู้ผลิตกำหนด
  ขั้นที่ 4 — เคลื่อนย้าย เคลื่อนเครื่องจักรไปยังตำแหน่งใหม่ด้วยวิธีควบคุมที่เหมาะสม

งานย้ายเครื่องจักรหนักมีความเสี่ยงสูง ควรวางแผน Load Distribution, Center of Gravity, พื้นที่เคลื่อนย้าย และวิธีควบคุมโหลดโดยผู้มีความรู้ ไม่ควรใช้หลัก “รวมพิกัดตันแล้วพอดี” เพียงอย่างเดียว

เต่าลากเครื่องจักรมีกี่ประเภท?

สามารถพบได้หลายแบบ เช่น

  Fixed Machinery Skate เต่าลากเครื่องจักรแบบตรง เน้นการเคลื่อนที่ตามแนวที่กำหนด
  Steerable Machinery Skate เต่าลากเครื่องจักรแบบบังคับเลี้ยว  ช่วยควบคุมทิศทางในการเคลื่อนย้าย
  Rotating Machinery Skate เต่าลากเครื่องจักรแบบหมุน  ตามการออกแบบของรุ่น สามารถช่วยเปลี่ยนทิศทางได้คล่องตัวขึ้น
  Machinery Skate Set เป็นชุดที่ประกอบด้วย Skate หลายตัวสำหรับจัดวางตามตำแหน่งรับน้ำหนักของเครื่องจักร

นี่เป็นหนึ่งในคำถามสำคัญที่สุด อย่าเลือกแม่แรงจากหลักว่า “เครื่องหนัก 5 ตัน ซื้อแม่แรง 5 ตันก็พอ”  เพียงอย่างเดียว เพราะต้องพิจารณา

1. น้ำหนักจริงของวัตถุ
2. Center of Gravity จุดศูนย์ถ่วงอยู่ตรงไหน
3. Load Distribution น้ำหนักลงแต่ละจุดเท่าไร
4. จำนวนจุดยก
5. Safety Factor ข้อกำหนดผู้ผลิต
6. สภาพพื้น
7. วิธีการยก สำหรับงานยกเครื่องจักรหนักควรให้ผู้มีความรู้ประเมินแผนการยกก่อนเลือก Capacity

1. ดู Load Capacity  ตรวจน้ำหนักของวัตถุและแผนการรับโหลด
2. ดู Minimum Height Min. Height สำคัญมาก ถ้าแม่แรงสูงกว่าช่องว่างใต้รถหรือใต้เครื่องจักร ต่อให้รับได้ 20 ตันก็ไม่สามารถสอดเข้าไปยกได้
3. ดู Maximum Height ต้องยกสูงถึงระดับใด  ตรวจ Max. Height / Maximum Lifting Height
4. ดู Lifting Stroke  Stroke คือช่วงระยะที่แม่แรงสามารถยกได้  เป็นตัวเลขสำคัญมากสำหรับงาน Industrial
5. ดูจุดยก รถหรือเครื่องจักรต้องมีจุดที่สามารถรับแรงจากแม่แรงได้อย่างเหมาะสม
6. ดูประเภทงาน 
      รถยนต์   Floor Jack
      รถ/วัตถุที่มี Clearance เหมาะสม   Bottle Jack ตามงาน
      เครื่องจักรระยะต่ำ   Toe Jack
      งาน Hydraulic เฉพาะทาง   Hydraulic Cylinder System
7. ต้องการยกหรือเคลื่อนย้าย?
      หากต้องการเพียงยก   อาจใช้เพียง Jack
      หากต้องการย้ายเครื่องจักรหลังยก   ใช้ทั้ง Jack + Machinery Skate

แม่แรงตะเข้กี่ตันดี?

สำหรับรถยนต์ ไม่ควรเลือกจากน้ำหนักรถอย่างเดียว ต้องดูเงื่อนไขต่อไปนี้

  Vehicle Weight
  จุดยกของรถแต่ละรุ่น
  Ground Clearance
  Minimum Saddle Height
  Maximum Height
  Jack Rated Capacity
  คำแนะนำของผู้ผลิตรถ
  โดยเฉพาะรถโหลดเตี้ย ควรพิจารณา Low Profile Floor Jack

แม่แรงใช้แทนขาตั้งรถได้ไหม?

  ไม่ควรใช้แม่แรงเป็นขาตั้งรถ นี่เป็นเรื่อง Safety แม่แรงมีหน้าที่หลักในการยก ไม่ควรถือว่าเป็นอุปกรณ์รองรับรถสำหรับให้คนเข้าไปทำงานใต้รถโดยลำพัง

 สำหรับงานรถยนต์ หากต้องทำงานใต้รถ ต้องใช้ Jack Stand / ขาตั้งรองรับรถ ที่มีพิกัดและติดตั้งตามวิธีที่ถูกต้อง  ไม่ควรเข้าไปใต้รถที่รองรับด้วยแม่แรงเพียงตัวเดียว

แม่แรงใช้ค้างน้ำหนักได้หรือไม่?

ต้องตรวจคู่มือของแม่แรงรุ่นนั้น โดยทั่วไป ไม่ควรสมมติว่า Lifting Jack = Load Holding Device งาน Industrial ที่ต้องให้โหลดอยู่ในตำแหน่งยกเป็นเวลานาน ควรมีระบบรองรับโหลดที่เหมาะสมตามแผนงานและข้อกำหนด Safety

“เลือกยี่ห้อจากประเภทแม่แรง พิกัดรับน้ำหนัก อะไหล่ มาตรฐาน เอกสาร Specification และบริการหลังการขาย”

แม่แรงแต่ละประเภทเหมาะกับงานอะไร?

  แม่แรงมีกี่ประเภท?
มีหลายประเภทตามกลไกและวัตถุประสงค์ เช่น แม่แรงตะเข้ แม่แรงกระปุก แม่แรงยกเครื่องจักร แม่แรงกรรไกร แม่แรงสกรู และระบบ Hydraulic Cylinder

  แม่แรงตะเข้กับแม่แรงกระปุกต่างกันอย่างไร?
Floor Jack มีตัวถังแนวนอนและล้อ เหมาะกับงานรถและ Workshop ส่วน Bottle Jack มีโครงสร้างแนวตั้ง กะทัดรัด และมีพิกัดยกหลายระดับ แต่ต้องมี Clearance เพียงพอ

  แม่แรงไฮดรอลิคคืออะไร?
คือแม่แรงที่ใช้แรงดันของ Hydraulic Fluid ในการสร้างแรงยก เช่น Floor Jack, Bottle Jack และ Toe Jack

  แม่แรงยกเครื่องจักรใช้แบบไหน?
เครื่องจักรที่มีช่องว่างจากพื้นต่ำมักต้องพิจารณา Toe Jack / Machinery Jack แต่ต้องเลือก Capacity และจุดยกตามน้ำหนักและโครงสร้างของเครื่อง

  เต่าลากเครื่องจักรคืออะไร?
เป็นอุปกรณ์สำหรับรองรับและช่วยเคลื่อนย้ายเครื่องจักรหนักหลังจากยกขึ้นอย่างเหมาะสม ไม่ใช่แม่แรงสำหรับยก

  แม่แรง 2 ตันยกรถ 2 ตันได้ไหม?
ไม่ควรตัดสินจากตัวเลขน้ำหนักรถเทียบกับพิกัดแม่แรงเพียงอย่างเดียว ต้องดูวิธีการยก จุดยก Capacity และข้อกำหนดของทั้งผู้ผลิตรถและแม่แรง

  แม่แรงยี่ห้อไหนดี?
ควรเลือกจากประเภทงาน Capacity, Min/Max Height, Stroke, Specification, มาตรฐาน คุณภาพการผลิต อะไหล่ และบริการหลังการขาย

  แม่แรงใช้รองรถแทน Jack Stand ได้ไหม?
ไม่ควรใช้แม่แรงเพียงอย่างเดียวเป็นอุปกรณ์รองรับรถขณะมีคนทำงานอยู่ใต้รถ ควรใช้อุปกรณ์รองรับที่ออกแบบมาสำหรับงานดังกล่าวและมีพิกัดเหมาะสม

เลือกแม่แรงให้ตอบโจทย์ได้ไม่ยาก จำง่าย ๆ ได้ดังนี้

 ยกรถยนต์ในอู่    Hydraulic Floor Jack – แม่แรงตะเข้
 ต้องการแม่แรงกะทัดรัดและมี Clearance เพียงพอ   Hydraulic Bottle Jack – แม่แรงกระปุก
 ยกเครื่องจักรที่มีช่องว่างจากพื้นต่ำ   Hydraulic Toe Jack – แม่แรงยกเครื่องจักร
 ต้องการย้ายเครื่องจักรหลังจากยก   Machinery Skate – เต่าลากเครื่องจักร
 งานฉุกเฉินประจำรถตามข้อกำหนด   Scissor Jack – แม่แรงกรรไกร
 งาน Heavy Industrial เฉพาะทาง   Hydraulic Cylinder + Pump System

ดังนั้นการเลือกแม่แรงที่ถูกต้องควรเริ่มจาก

น้ำหนัก   จุดยก   Minimum Height   Maximum Height   Stroke   Capacity   ลักษณะพื้นที่   ต้องยกหรือยกแล้วเคลื่อนย้าย ไม่ควรเลือกจาก “จำนวนตัน” หรือราคาของแม่แรงเพียงอย่างเดียว

หากกำลังมองหา แม่แรงตะเข้, Hydraulic Floor Jack, แม่แรงกระปุก, Bottle Jack, แม่แรงไฮดรอลิค, แม่แรงยกเครื่องจักร, Hydraulic Toe Jack, Machinery Jack, เต่าลากเครื่องจักร, Machinery Skate หรืออุปกรณ์สำหรับยกและเคลื่อนย้ายเครื่องจักร สามารถสอบถามสินค้าและ Specification ได้ที่นี่

TPQTOOLS บริษัท ไทยพัฒนสิน ควอลิตี้ ทูลส์ จำกัด
จำหน่ายแม่แรงและเต่าลากเครื่องจักร MASADA • OKURA • KOMAKI • KENNEDY
  โทร. 02-432-6834-7, 02-489-8958-9
  WEBSITE: www.tpqtools.co.th
  WEBSITE: www.hoistthailand.com
  LINE OFFICIAL: @tpqtool